Trở lại trường học luôn là điều mong chờ đầy háo hức của tất cả học sinh khi quay lại ngôi trường thân quen. Đó cũng là mong đợi của đội ngũ thầy cô được đứng trên bục giảng trong bối cảnh đại dịch COVID-19 đã bước sang năm thứ ba. Điều dễ hiểu là học sinh, cha mẹ sẽ cảm thấy lo lắng hơn bình thường. Cuối cùng thì các trường học tại Hà Nội, học sinh từ 12 tuổi đã có thể đặt chân đến khuôn viên trường lần đầu tiên sau gần một năm học trực tuyến và bắt đầu một thói quen hoàn toàn mới.
Trong một thời gian dài học tập online, nhiều vấn đề tâm lí ở học sinh mà cha mẹ và thầy cô có thể bắt gặp, do đó Tổ tham vấn tâm lý học đường trường THCS Văn Đức xin chia sẻ bài viết “Hỗ trợ tâm lý học đường trong đại dịch” để trợ giúp cha mẹ cùng thầy cô phòng ngừa và bảo vệ học sinh về sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.
Trước hết, có nhiều cảm xúc lẫn lộn trong học sinh khi các con trở lại trường. Việc xa trường học quá lâu có thể mang đến một dạng lo lắng tự nhiên liên quan đến sự khởi đầu và điều chỉnh mới. Cho nên, việc trở lại học tập trong khuôn viên trường sau một thời gian dài có thể khiến trẻ lo lắng?
Dưới đây là một số biểu hiện tâm lí ở trẻ
Một đứa trẻ có thể cảm thấy e sợ hoặc lo lắng về sự gián đoạn hoặc trường lại bị đóng cửa tiếp. Đại dịch đã diễn ra rất phức tạp và luôn thay đổi, vì vậy việc các em lo lắng rằng em sẽ quay lại học trực tuyến là điều đương nhiên. Đối với một học sinh, những thay đổi liên tục này có thể gây ra một vài khó khăn, nhất là vì chúng ta biết trẻ em có xu hướng phát triển mạnh về mô hình và thói quen đã được hình thành.
Thêm nữa là nỗi lo chia tách môi trường gia đình. Đây là sự lo lắng mà trẻ em có thể cảm thấy khi rời khỏi nhà hoặc một nơi mà chúng coi là an toàn, rất quen thuộc trong thời kỳ dịch bệnh, cũng như cảm thấy thiếu vắng sự hỗ trợ của những người thân trong gia đình đã đồng hành cùng các em trong học tập trực tuyến tại nhà.
Cha mẹ và giáo viên cần chú ý đến những tình huống có học sinh bị nghi vấn F0 có thể sẽ bị xa lánh, kỳ thị hoặc có những lời đồn tiềm ẩn tạo ra là một loại bạo lực học đường có sức công phá mạnh mẽ. Các con cũng cần làm quen lại với kỷ luật tích cực và những qui tắc ở trường. Bên cạnh đó các em đang mong đợi hoạt động có đông bạn bè tham gia như trước nhưng nay có thể sẽ bị hạn chế do bệnh dịch khiến các con sớm thất vọng. Căng thẳng từ những hạn chế trong sinh hoạt, ăn trưa, nghỉ ngơi và vui chơi là những trở ngại mới.
Tình trạng mất tập trung khi quay lại học trực tiếp cùng với áp lực học tập khi thầy cô cần củng cố lại kiến thức hoặc những phần chưa dạy qua trực tuyến được. Áp lực của thầy cô chưa điều chỉnh kịp vì vừa dạy vừa chống dịch vô tình có thể tác động tới học sinh.
Từ đó dẫn đến một số tình huống cần phòng ngừa
- Bạo lực học đường có thể xảy ra sau một thời gian dài không tương tác bạn bè
- Áp lực gây căng thẳng trong học kỳ đầu tiên trở lại trường
- Kỷ luật tích cực lỏng lẻo do ở nhà quá lâu
- Diễn biến bệnh dịch phức tạp
- Những trường hợp rối nhiễu đặc biệt trong học tập và cảm xúc như cảm giác chán nản, tội lỗi hoặc xấu hổ, thu mình...
- Kết quả học tập sụt giảm
Lời khuyên dành cho cha mẹ
Sở Giáo Dục và Đào Tạo Hà Nội cho học sinh từ lớp 7 đến lớp 12 quay lại trường học trực tiếp từ ngày 8 tháng 2 năm 2022. Đa số phụ huynh đều đón chờ và hoan nghênh: cuối cùng con mình cũng được quay trở lại trường. Họ thường chia sẻ với đồng nghiệp là con mình đã bị nhốt ở nhà quá lâu. Tuy nhiên, một bậc số phụ huynh khác lại cho rằng việc quay trở lại trường cũng đem lại cho họ bao nhiêu mối trăn trở và lo lắng - đặc biệt là với thông tin xuất hiện biến chủng mới Omicron tại Hà Nội.
Tiến sĩ Rebecca Barros, bác sĩ nhi khoa của Mạng lưới chăm sóc ban đầu CHOC của Hoa kỳ cho biết: trẻ em - đặc biệt là những người nhỏ tuổi - có xu hướng tốt đáng kể chống lại vi rút COVID-19; một số ít có thể mắc và biểu hiện nhẹ và hồi phục nhanh chóng hoặc không nhiễm virut. Các con tuổi teen có nhiều nguy cơ nhiễm vi-rút hơn, nhưng chúng có thể được chủng ngừa. Điều này cung cấp một lớp bảo vệ quan trọng cho các em. Để đảm bảo thêm, cha mẹ cần tìm hiểu cách giúp con kiểm soát sự lo lắng có thể phát sinh từ việc trở lại trường học trong thời kỳ đại dịch chưa kết thúc. Vậy cha mẹ có thể làm gì giúp các con? “Tất cả học sinh đủ điều kiện từ 12 tuổi trở lên, được tiêm chủng phòng ngừa COVID-19 trước khi quay trở lại trường, và nếu bắt đầu trở lại trường học thì tiêm cũng chưa muộn. Tiêm phòng là cách bảo vệ tốt nhất chống lại COVID-19 mà chúng ta đang có.” Cha mẹ cũng nên tiêm phòng; Chúng ta càng có thể giảm mức độ lây truyền trong cộng đồng của mình thông qua tăng cường hệ miễn dịch, các con càng ít bị ảnh hưởng. Cách bảo vệ tốt nhất cho các em là sự bảo vệ từ cộng đồng xung quanh.
Cha mẹ cần thảo luận với các con về việc đeo khẩu trang đúng cách, cần thay trong trường hợp cần thiết. Hướng dẫn con khẩu trang cần phải che cả miệng và mũi để đạt hiệu quả cao nhất. Nói chuyện cho con biết cần rửa tay và vệ sinh trước bữa ăn, sau khi trở về nhà và trước khi chạm vào mặt. Nếu con bạn nhiễm bệnh, hãy chia sẻ với các thầy cô ở trường và bác sĩ chuyên ngành để ngay lập tức phát hiện sớm các ca bệnh và ngăn ngừa lây lan.
Có thể làm gì giúp con giảm bớt lo âu khi chúng trở lại trường học?
Lời khuyên dành cho cha mẹ cùng thầy cô.
Có rất nhiều điều phụ huynh cùng giáo viên có thể làm trước tuần đi học và trong suốt kỳ học này để giúp con trẻ giảm bớt thách thức trong giai đoạn chuyển đổi môi trường học và cách học, trấn an những đứa trẻ thường hay lo lắng.
1/ Về cảm xúc
Trẻ em cảm thấy lo lắng về việc trở lại trường học là điều hoàn toàn bình thường và rất bình thường. Nói với các em điều này và xác định cảm xúc của học sinh. Và đối với các bậc cha mẹ, việc cảm thấy lo lắng về việc một đứa trẻ trở lại trường cũng là bình thường nhưng đừng lan truyền sự lo lắng sang cho con sau khi đã trực tiếp hướng dẫn hoặc đưa con đến trường. Khi về đến nhà bạn cũng nên thể hiện bình thường và bình thường. Chỉ cần làm được thế họ đã thực hiện công việc tuyệt vời trong vai cha mẹ tích cực.
2/ Về giao tiếp
Nói chuyện với trẻ về những gì đang xảy ra và những gì chúng có thể mong đợi. Giữ cuộc trò chuyện phù hợp với lứa tuổi, cẩn thận không chia sẻ thông tin không cần thiết.
3/ Đảm bảo an toàn.
Cần bình tĩnh và giữ thái độ tích cực, đồng thời nhắc nhở con trẻ rằng thầy cô đều đang làm việc để giữ an toàn cho các con khi được quay trở lại trường học. Chúng ta có thể sử dụng các ví dụ về những gì mà tất cả các thầy cô trong trường học đã và đang làm trên mặt trận phòng tránh dịch bệnh cho các con. Mặc dù chúng ta không thể hứa với trẻ rằng các con sẽ không bị ốm, nhưng chúng ta có thể cho chúng thấy chúng ta tin tưởng vào các biện pháp phòng ngừa mà trường học đang thực hiện. Chúng ta cũng có thể cùng con xem xét những cách gia đình đã thực hành an toàn ở nhà và nơi công cộng, chẳng hạn như đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên và duy trì qui tắc giãn cách xã hội. Ví dụ, một bậc cha mẹ có thể hướng dẫn một con trẻ trong quá trình này: “Con có thể không ôm và nắm tay bạn như trước nhưng con có thể cười nhiều hơn và vẫn có thể chơi vui mà không cần quá sát bên nhau …”
4/ Thiết lập quy trình và mô hình hỗ trợ tại gia đình và nhà trường
Chúng ta có thể nhắc nhở trẻ về lịch học hàng ngày, sách vở và dụng cụ học tập, nhất là sau một thời gian trải nghiệm học trực tuyến tại nhà với một lịch học khác.
5/ Diễn tập trở lại trường học
Nếu một con trẻ đang gặp phải một khoảng thời gian thực sự khó khăn và chỉ nói chuyện không đủ trấn an, hãy cân nhắc đưa con đến thăm khuôn viên trường và trao đổi những vấn đề con bày tỏ ngay tại đó. Điều này có thể giúp trẻ làm quen lại với môi trường. Cha mẹ có thể chỉ cho con lớp học cũ, nơi chúng ăn trưa, nơi chúng thích chơi và những địa danh khác có thể giúp khơi dậy cảm xúc tích cực.
6/ Giúp con xác định cảm xúc
Chuyện trò cùng với trẻ giúp trẻ giao tiếp và hiểu cảm xúc của bản thân. Đây được gọi là hiểu biết về cảm xúc. Một công cụ như “biểu đồ cảm xúc” trong đó các khuôn mặt minh họa cảm xúc khác nhau có thể giúp trẻ xác định những gì chúng có thể đang trải qua.
7/ Giải thích và mô hình hóa xác định cảm xúc
Trẻ em nhận được tín hiệu từ cha mẹ và thầy cô về cách ứng phó với các tình huống. Những dây thần kinh đó có thể tác động lẫn nhau, chúng ta nên mô hình hóa cảm xúc của trẻ một cách phù hợp. Sử dụng điều này như một cơ hội để mô hình hóa các kỹ năng đối phó. Ví dụ, một phụ huynh / thầy cô có thể nói, "Khi mẹ cảm thấy lo lắng, mẹ thường hít thở sâu ba lần.". 8/ Khen ngợi và động viên
Trẻ em và học sinh phản hồi rất tốt với những lời biểu dương và động viên của người lớn. Chúng ta xác định những hành vi mà trẻ muốn củng cố và phát huy. Ví dụ: “Mẹ thích cách xỏ giày thật nhanh của con khi chúng ta chuẩn bị đến trường.” “Cô thích con đeo chiếc khẩu trang này giúp con tập trung học hơn”.
9/ Xây dựng tính kiên cường cho con trẻ
Tính kiên cường chính là khả năng chúng ta thoát khỏi căng thẳng và nghịch cảnh. Kiên cường cũng có nghĩa là linh hoạt trong thời gian thử thách; được xác nhận và hỗ trợ; có ý nghĩa quan trọng trong những tình huống khó khăn; và quan tâm giúp đỡ như một gia đình và được cộng đồng giúp đỡ. Điều quan trọng là chúng ta phải làm mẫu cho những yếu tố này.
Cũng cần biết rằng khi chúng ta ở trong một tình huống căng thẳng, hệ thống thần kinh giao cảm của chúng ta sẽ được kích hoạt. Có những kỹ năng chúng ta có thể dạy cho con cách tiếp cận hệ thống thần kinh giao cảm để giúp giảm bớt căng thẳng. Đó là những việc như thực hành hít thở sâu, đi dạo trong tâm trí, xem một đoạn phim nhỏ để xác thực cảm xúc hoặc chỉ dành năm phút riêng tư cùng trẻ mỗi ngày.
Trẻ em có thể làm gì nếu chúng bắt đầu cảm thấy lo lắng ở trường?
Nếu trẻ cảm thấy lo lắng ở trường, chúng có thể dựa vào các kỹ năng ứng phó “mẹo bỏ túi”. Đây là những kỹ năng mà trẻ em nên biết để ứng dụng trong thời điểm này:
1/ Thở sâu
Thở bằng cơ hoành hoặc bằng bụng làm giảm nhịp tim, huyết áp và giúp cơ thể thư giãn.
2/ Tiếp nhận bằng năm giác quan
Kỹ thuật này giúp một đứa trẻ bình tĩnh bằng cách tập trung vào các giác quan của chúng. Ví dụ, một đứa trẻ có thể tập trung vào năm thứ chúng nhìn thấy, bốn thứ chúng nghe thấy, ba thứ chúng cảm thấy, hai thứ chúng ngửi thấy và một thứ chúng nếm được.
3/ Sử dụng kỹ thuật đếm
Để hòa mình vào khoảnh khắc hiện tại, một đứa trẻ nhỏ hơn có thể thử đếm ngược từ 100 hoặc đứa lớn hơn có thể đếm ngược 7 từ 100. Chúng có thể thử đặt tên cho nhiều con vật nhất có thể trong một phút hoặc đặt tên cho tất cả các màu mà chúng nhìn thấy trong căn phòng.
4/ Hoạt động thư giãn cơ
5/ Sử dụng những câu thần chú tích cực hoặc sự khẳng định bản thân. Những lời tử tế, trấn an có thể giúp ích rất nhiều. Một đứa trẻ và cha mẹ / thầy cô có thể làm việc cùng nhau để nghĩ ra một số cụm từ mà đứa trẻ có thể nói với chính mình khi chúng cảm thấy lo lắng.
6/ Sử dụng công nghệ
Nếu trẻ có điện thoại thông minh, máy tính bảng hoặc thiết bị khác, cha mẹ có thể giúp trẻ tạo một thư mục gồm các hình ảnh hoặc câu trích dẫn dễ thương, hài hước, ngộ nghĩnh hoặc an ủi mà trẻ có thể xem khi cảm thấy lo lắng. Hãy nhớ lưu ý bất kỳ quy tắc về việc sử dụng điện thoại thông minh trong lớp học của trẻ.
Với những chia sẻ trên, chúng tôi hy vọng các bậc cha mẹ cùng thầy cô sẽ nắm bắt tâm lí kịp thời ở con trẻ để cùng giáo dục học sinh Văn Đức khỏe về thể chất và vững về tinh thần.
Tổ tham vấn tâm lý học đường
(Sưu tầm)